Arbeidsongeschiktheid overkomt meer mensen dan je denkt. Je bent aan het werk, het leven loopt zoals het loopt, en dan ineens lukt werken niet meer door ziekte of een ongeluk. Dat is niet alleen lichamelijk zwaar, maar ook financieel een grote klap. Want als je niet werkt, verandert er veel aan je inkomen. Het is goed om te weten hoe dit in Nederland geregeld is, zodat je weet waar je aan toe bent.
Wanneer ben je niet meer in staat om te werken
Je bent niet meer in staat om te werken als je door ziekte of een lichamelijke of psychische beperking je werk niet meer kunt doen. Dat klinkt eenvoudig, maar de officiële beoordeling is dat niet altijd. Het UWV beoordeelt in hoeverre je nog kunt werken. Ze kijken niet alleen naar jouw eigen beroep, maar ook naar welk werk je in het algemeen nog zou kunnen doen. Als je voor 35% of meer niet kunt werken ten opzichte van wat je normaal zou verdienen, kom je in aanmerking voor een WIA-uitkering. Die uitkering is er voor mensen die na twee jaar ziekte nog steeds niet volledig kunnen werken.
De eerste twee jaar: loondoorbetaling bij ziekte
De meeste mensen weten niet dat je werkgever bij ziekte verplicht is om minimaal twee jaar lang (een deel van) je loon door te betalen. In het eerste jaar is dat minimaal 70% van je loon, maar vaak is in een cao afgesproken dat dit hoger is. In het tweede jaar geldt opnieuw minimaal 70%. Tegelijk ben je verplicht om mee te werken aan je herstel en re-integratie. Dat betekent dat je samen met je werkgever en een bedrijfsarts bekijkt wat je wel nog kunt doen. Doe je dat niet, dan kan je werkgever je loon stopzetten. Het is dus verstandig om goed contact te houden met je werkgever, ook als je ziek thuis bent.
Na twee jaar: de WIA en wat je dan kunt verwachten
Na twee jaar ziekte eindigt de loondoorbetaling en wordt gekeken of je in aanmerking komt voor een WIA-uitkering. WIA staat voor Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen. Er zijn twee varianten. De WGA is voor mensen die gedeeltelijk of tijdelijk volledig niet kunnen werken. De IVA is voor mensen die duurzaam en volledig uit de arbeidsmarkt zijn. De hoogte van de uitkering hangt af van je inkomen voor je ziek werd en van hoe groot je arbeidsverlies is. Belangrijk om te weten: de WIA-uitkering is in de meeste gevallen lager dan je vroegere loon. Veel mensen merken dat hun financiële situatie flink verandert na die twee jaar.
Je inkomen beschermen met een verzekering
Een arbeidsongeschiktheidsverzekering, ook wel AOV genoemd, kan helpen om het inkomensverlies op te vangen. Voor werknemers is er soms aanvullende dekking via de werkgever of een cao. Voor zelfstandigen zonder personeel is zo’n verzekering extra belangrijk, omdat zij geen recht hebben op loondoorbetaling of een automatische WIA-uitkering via een werkgever. Zelfstandigen vallen na langdurige ziekte terug op de Tozo of andere regelingen, maar die zijn beperkt. Daarom kiezen veel zzp’ers voor een private verzekering om hun inkomen te beschermen. De premie verschilt per aanbieder, per beroep en per gekozen dekking. Het loont om dit goed te vergelijken voordat je ziek wordt, want daarna is het te laat om je nog te verzekeren voor de aandoening die je al hebt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen de WGA en de IVA?
Beide uitkeringen vallen onder de WIA, maar ze zijn voor verschillende situaties. De WGA is bedoeld voor mensen die gedeeltelijk of tijdelijk volledig niet kunnen werken. De IVA is voor mensen die volledig en duurzaam niet meer kunnen werken, zonder kans op herstel. De IVA is in de meeste gevallen hoger dan de WGA.
Moet ik zelf iets aanvragen bij het UWV?
Je werkgever is verplicht om je tijdig aan te melden bij het UWV. Dat moet uiterlijk in de 87e week van je ziekte, zodat de WIA-aanvraag op tijd kan worden behandeld. Toch is het verstandig om zelf ook de voortgang te volgen en te vragen wat er geregeld wordt.
Wat als ik het niet eens ben met de beoordeling van het UWV?
Als je het niet eens bent met de beoordeling van het UWV over je arbeidsverlies, kun je bezwaar maken. Doe dat binnen zes weken na de beslissing. Je kunt hierbij hulp vragen aan een vakbond, juridisch loket of een gespecialiseerde adviseur.
Heeft een zelfstandige recht op een WIA-uitkering?
Een zelfstandige heeft geen recht op een WIA-uitkering via het UWV, omdat zzp’ers niet verzekerd zijn via een werkgever. Zelfstandigen zijn zelf verantwoordelijk voor hun inkomensbescherming bij langdurige ziekte. Dit kan via een private arbeidsongeschiktheidsverzekering of via een vrijwillige verzekering bij het UWV.