Het ontstaan van negatieve rente bij banken
De afgelopen jaren veranderde er veel op het gebied van spaarrentes. Voor lange tijd werd sparen altijd beloond met rente. Maar door allerlei ontwikkelingen in Europa daalde de rente fors. Banken konden bijna geen vergoeding meer geven voor spaargeld. Op een gegeven moment besloot de Europese Centrale Bank zelfs dat banken moesten betalen om geld te stallen bij de centrale bank. Grote banken in Nederland begonnen daarna ook spaarders met veel spaargeld rente te laten betalen. Vanaf bepaalde bedragen, meestal een ton of meer, werd negatieve spaarrente in rekening gebracht. Dit ging in tegen het oude idee dat sparen altijd loont. Vooral mensen met veel spaargeld moesten betalen om hun geld op de bank te houden.
Waarom kozen banken voor negatieve rente?
De belangrijkste reden voor negatieve spaarrente lag bij de regels en rentetarieven die gelden in Europa. Banken hadden moeite om geld te verdienen aan spaargeld. Ze ontvingen namelijk geen of zelfs negatieve rente van de Europese Centrale Bank als zij overtollig geld storten. Dat maakte het voor banken onaantrekkelijk en soms zelfs duur om veel spaargeld aan te houden. Om die kosten op te vangen, besloten zij grote spaarders te laten meebetalen. Negatieve spaarrente was dus vooral een maatregel om niet zelf voor alle kosten op te draaien. Banken hoopten hiermee het aantal grote spaarders te beperken en mensen aan te sporen minder geld stil te laten staan. Voor de gewone spaarder bleef de spaarrente vaak wel gewoon nul of heel laag, zonder dat zij moesten betalen.
Gevolgen voor spaarders en maatschappelijke onrust
Voor veel mensen voelde negatieve spaarrente oneerlijk. Men was gewend dat sparen geld opleverde. Vooral mensen die jarenlang hadden gespaard, werden onzeker. Sommigen haalden geld van de bank, of zochten andere manieren om het vermogen te bewaren. Het leidde tot veel vragen en zorgen, bijvoorbeeld over de veiligheid van geld en de invloed hiervan op het dagelijks leven. Ook voor de huizenmarkt en de economie had het gevolgen. Mensen waren sneller geneigd om te investeren in andere zaken zoals aandelen of vastgoed, omdat sparen veel minder aantrekkelijk werd. Vooral ouderen, spaarders met een buffer en kleine ondernemers voelden zich geraakt. Begrippen als ‘veilig sparen’ en ‘geld opzij zetten’ kregen hierdoor een andere betekenis.
De situatie nu: verdwijning van de negatieve spaarrente
Sinds eind 2022 zijn de meeste banken gestopt met negatieve spaarrente vragen. Dit kwam doordat de Europese Centrale Bank de rente langzaam weer verhoogde. Banken ontvangen nu vaak weer een kleine vergoeding in plaats van een boete. Daardoor is het niet meer nodig dat mensen betalen voor hun spaargeld. In 2025 rekenen de meeste Europese banken een variabele, meestal positieve rente tussen 1% en 2%. Hierdoor is sparen momenteel weer licht aantrekkelijk. Hoewel negatieve spaarrente dus vooral een kwestie is uit het verleden, staat het onderwerp nog steeds op de radar. Veel mensen zijn voorzichtiger geworden en letten bij het kiezen van een bank nu beter op de voorwaarden. Ook kijken spaarders vaker naar alternatieven, zoals het spreiden van geld over meerdere rekeningen, beleggen of banksparen. Het vertrouwen in de bank en de hoogte van de rente blijft belangrijk.
Veelgestelde vragen over negatieve spaarrente
-
Wanneer moest je betalen voor spaargeld? Bij negatieve spaarrente moest je meestal pas betalen als je meer dan een bepaald bedrag op je rekening had. Dit was vaak een ton of meer. Als je onder die grens zat, betaalde je niks.
-
Waarom is negatieve spaarrente nu verdwenen? Negatieve spaarrente bestaat niet meer, omdat de Europese Centrale Bank de rente heeft verhoogd. Banken kunnen daardoor weer een kleine vergoeding geven voor sparen, in plaats van kosten door te rekenen.
-
Gelden er nu speciale regels voor spaarrentes? Op dit moment gelden er gewone regels. Banken mogen zelf bepalen wat ze aanbieden, maar op dit moment is de spaarrente meestal positief. Het loont om verschillende banken en rekeningen te vergelijken.
-
Is je spaargeld altijd veilig bij de bank? Geld op een Nederlandse bank is tot 100.000 euro per persoon per bank beschermd door het depositogarantiestelsel. Dit geldt zowel bij een positieve als negatieve rente.
-
Kun je iets doen tegen een lage of negatieve spaarrente? Je kunt je spaargeld deels spreiden, kiezen voor verschillende banken, of kijken naar andere vormen van sparen. Denk bijvoorbeeld aan deposito’s met een vaste rente of aan (laagrisico) beleggen. Je hoeft nu geen negatieve spaarrente meer te verwachten bij de gewone banken.